همه چیز درباره سندروم روده تحریک پذیر

یکی از اختلالات شایع روده، سندروم روده تحریکپذیر است. از این بیماری به اختصار IBS یاد می‎شود. ممکن است آن را با نام‎هایی نظیر کولیت عصبی، اسپاسم روده بزرگ، کولون تحریک‎پذیر و کولیت مخاطی نیز بشنویید. در واقع با بروز این بیماری، مجموعه‎ایی از عوارض، فرد را در ناحیه روده  درگیر خواهد کرد. گرچه برای آن نشانه‎هایی را ذکر می‎کنند، اما باید بدانید بروز علائم از فردی به فردی دیگر کاملا متفاوت است. حتی شدت و مدت بیماری نیز در افراد به شکل‎های گوناگون بروز خواهد کرد. ممکن است بیماری به مدت سه ماه به طور بیانجامد و در هر ماه سه روز فرد را به طور جدی درگیر خود نماید.

                      

یکی از نگرانی‎هایی که در این زمینه وجود دارد این است که آیا سندروم روده تحریک‎پذیر شرایط را برای بروز سرطان دستگاه گوارش فراهم می‎کند یا خیر؟ در پاسخ به این سوال باید گفت که این بیماری خطری برای ایجاد سرطان نیست، اما می‌تواند بر روند زندگی تاثیرگذار باشد. گفته می‎شود این بیماری 6 تا 18 درصد از افراد را در سراسر جهان تحت تاثیر قرار خواهد داد.

با انواع سندروم روده تحریک پذیر آشنا شوید.

برای سندروم روده تحریک‎پذیر چهار حالت مختلف در نظر گرفته می‌شود:

علائم سندروم روده تحریک پذیر را بشناسید.

علائم سندروم روده تحریک‎پذیر، در برخی به صورت خفیف و جزیی بروز پیدا خواهد کرد و در برخی دیگر، نشانه‎ها از شدت بیشتری برخوردار هستند. زمانی که شدت بیماری کاهش می‏یابد، وارد مرحله فروکش می‎شود و زمانی که دوباره علائم خود را نشان می‎دهند، اصطلاحا گفته می‎شود بیماری عود کرده است. 

فاکتورهای زیادی وجود دارند که سبب شدت یافتن علائم بیماری می‎شوند. از آن جمله می‎توان به رژیم غذایی، سبک زندگی، استرس، تغییر در باکتری‌های روده و کم خوابی اشاره کرد. شاید از رژیم غذایی به عنوان یکی از عوامل محرک این بیماری یاد شود، اما نمی‎توان به غذای خاصی در این زمینه اشاره کرد. چراکه افراد پاسخی مشترک به رژیم غذایی نمی‎دهند. بنابراین لازم است هر فرد با طور کاملا مجزا، رژیم غذایی سالم خود را داشته باشد.

از رایج‎ترین علائم این بیماری به موارد زیر اشاره شده است:

علائم سندروم روده تحریک پذیر در زنان

بیماری IBS معمولا در سنین باروری زنان را تحت تاثیر قرار خواهد داد. شدت بیماری در دوران قاعدگی بیشتر خواهد شد. این در حالی است که زنان یائسه، شکایت کمتری  در این زمینه داشته‎اند. همچنین برخی زنان از موجود علائم خاصی در دوران بارداری خبر داده‎اند.

بسیاری از زنان مبتلا به IBS اظهار داشته‌اند که علائم آنها با توجه به سیکل قاعدگی متفاوت است. قبل و در طول دوره ، زنان ممکن است بیشتر احساس شکم درد و اسهال داشته باشند. پس از تخمک گذاری که معمولا در روز 14  سیکل اتفاق می‌افتد ، زنان مبتلا به IBS  نفخ و یبوست بیشتری  خواهند داشت.  این بیماران، علائم زیر را با شدت بیشتری تجربه خواهند کرد:

آیا علائم سندروم روده تحریک پذیر در دوران بارداری شدت می یابد؟

بسیار از زنان بر این باور هستند که در طی دوران بارداری، علائم بیماری IBS در آنها شدت یافته است. برای این منظور به تحقیقات علمی بیشتری نیاز است تا رابطه بین بزرگ شدن رحم  و تاثیر آن بر روی روده بررسی شود.

علائم سندروم روده تحریک پذیر و اندومتریوز در زنان

اندومتریوز نوعی اختلال است که در آن بافتی که به طور معمول درون رحم را می‌پوشاند در خارج از آن رشد می‌کند. برخی مطالعات علمی حاکی از آن است  که زنان مبتلا به آندومتریوز، علائم IBS را بیشتر از زنان دیگر تجربه خواهند کرد.  

آیا کولون تحریکپذیر بر میل جنسی زنان تاثیر گذار است؟

زنانی که به این بیماری مبتلا هستند، دارای میل جنسی کمتری هستند. این امر به دلیل ایجاد درد، هنگام مقاربت است. به همین دلیل آنها تمایلی برای برقراری رابطه جنسی ندارند.

علائم سندروم روده تحریک پذیر در مردان

علائم سندروم روده تحریک پذیر در مردان مانند علائم زنان است. با این حال تعداد بسیار کمی از مردان علائم خود را گزارش کرده و به دنبال درمان آن هستند. برخی از محققان بر این باور هستند که به دلیل تفاوت‎های هورمونی ، ممکن است روده مردان نسبت به علائم IBS حساسیت کمتری داشته باشد.

درد در سندروم روده تحریک پذیر چگونه است؟

درد و گرفتگی شکم از شایع‎ترین  و اصلی‎ترین علائم بیماری کولون روده است. به طور کلی ، روده و مغز با هم هماهنگ هستند تا هضم غذا به درستی انجام پذیرد. این هماهنگی از طریق ترشح هورمون‌ها، اعصاب و سیگنال‌های ایجاد خواهد شد. برای این منظور لازم است تا باکتری‎های خوب روده، به درستی به وطیفه خود عمل کنند. 

در طی بیماری IBS هماهنگی این عوامل مخدوش خواهد شد. این امر زمینه را برای ایجاد تنش مهیا کرده  و فرد احساس درد و گرفتگی در ناحیه زیر شکم را خواهد داشت.  ممکن است درد در همه جای ناحیه شکمی حس شود، اما به ندرت فقط در ناحیه بالایی شکم بروز خواهد کرد. شدت گرفتگی پس از دفع، کاهش خواهد یافت. برای کنترل این موضوع از بیمار درخواست می‎شود تا رژیم غذایی مناسبی داشته باشد. همچنین می‎توانید از داروهایی که حرکات روده را افزایش می‎دهند نیز استفاده نمایید. چنانچه فرد به رژیم غذایی پاسخ ندهد، لازم است با متخصص در این زمینه مشورت شود.

چه عواملی خطر بروز سندروم روده تحریک پذیر را افزایش می دهند؟

گرچه برخی عوامل در بروز اسپاسم روده بزرگ موثر هستند، ما متخصصان به طور دقیق نمی‎دانند چه عامل و یا عواملی زمینه را برای ایجاد این بیماری مهیا می‌کنند. به طور کلی افراد از سنین نوجوانی تا حدود 40 سالگی این بیماری را تجربه خواهند کرد. آنچه مسلم است روده بزرگ از حساسیت بیشتری برخوردار است. شرایط آن  به‌گونه‌ایی که  به تحریک‌های خفیف، سریعا پاسخ خواهد داد. به این ترتیب به جای اینکه حرکات روده ریتمیک و آهسته باشند، دچار اسپاسم و گرفتگی خواهند شد. این امر در نهایت زمینه را برای بروز یبوست و یا اسهال فراهم می‌کند.

برخی از محققان بر این باور هستند که سندروم روده تحریک‌پذیر زمانی اتفاق می‌افتد که عضلات روده به طور طبیعی تحت فشار قرار نمی‎گیرند. این امر می‎تواند بر حرکت مدفوع تاثیرگذار باشد. این نظریه چندان مورد پذیرش سایر متخصصان در این زمینه نیست.

بر طبق نظریه‎ایی دیگر، مواد شیمیایی ساخته شده در بدن باعث برهم خوردن سیگنال‌های عصبی بین مغز و دستگاه گوارش خواهد شد. از آن جمله می‌توان به سروتونین و گاسترین اشاره کرد. آنها در کنترل سیگنال‌هایی که بین مغز و دستگاه گوارش وجود دارد، تاثیر خواهند داشت.

برخی دیگر به نقش باکتری‎ها در روده اشاره می‎کنند. این متخصصان بر این باور هستند که عملکرد باکتری‌ها در بروز کولیت روده موثر هستند. به همین دلیل نباید از آنها غافل شد.

بیماری IBS در زنان بیش از مردان دیده می‎شود. این امر سبب شده است تا بسیاری از پزشکان هورمون‎ها را در بروز این بیماری مقصر بدانند. برای اثبات این موضوع به مطالعات بیشتری نیاز است.

سندروم روده تحریک پذیر چگونه تشخیص داده می شود؟

برای تشخیص اسپاسم روده بزرگ هیچ آزمایش خاص و شناخته‎شده‎ایی وجود ندارد. پزشک با توجه به معاینه بالینی و شرح حالی که شما از علائم در اختیار او قرار می‎دهید، بیماری را تشخیص خواهد داد.  آزمایش‎هایی که در این زمینه برای بیمار تجویز می‎شود، صرفا برای رد بیماری‎های دیگر و تایید تشخیص است. آزمایش‎ها می‎توانند برای رد بیماری‌های زیر باشند:

پزشک ممکن است آزمایشهای زیر را برای تایید تشخیص خود تجویز نماید:

آیا سندروم رود تحریک پذیر با داروهای گیاهی درمان می شود؟

با استفاده از داروهای گیاهی می‎توان شدت علائم سندرم روده تحریک‌پذیر را کاهش داد. البته پیشنهاد می‎شود قبل از هر اقدامی، با پزشک معالج خود در این زمینه مشورت نمایید. استفاده از هر غذا و یا گیاه، درمان مناسبی برای همه افراد نیست. برای این منظور باید کنترل خوبی بر روی رژیم غذایی خود داشته باشید تا دریابید مصرف چه غذاهایی شدت بیماری را در شما افزایش خواهد کرد و چه  غذاهایی باعث تسکین شما خواهند شد. در این میان شاید نوشیدن برخی از چای و یا دمنوش‎ها مفید باشد. از جمله آنها می‎توان به نعناع، بابونه، رازیانه و زردچوبه اشاره کرد.

این گیاهان در مرحله اول استرس را کاهش خواهند، همانطور که ذکر شد، استرس از جمله عواملی است که می‎تواند علائم این بیماری را افزایش دهد. این امر سبب می‎شود تا بدن از تنش رهایی یابد. دراین حالت عضلات روده نیز در حالت انقباض و گرفتگی نخواهند بود. این امر از بروز اسپاسم روده بزرگ جلوگیری خواهد کرد. اینکه کدامیک از این گیاهان برای شما موثر است، به پاسخ بدن بستگی خواهد شد. نکته مهم در مورد مصرف گیاهان دارویی این است که آنها می‎توانند با داروهای مصرفی تداخل داشته و اثرات آن را کم و یا زیاد کنند. بنابراین اگر به بیماری خاصی مانند فشار خون، دیابت، بیماری‌های قلبی و ... دچار هستید، حتما قبل از مصرف آنها با پزشک متخصص مشورت داشته باشید، تا دچار عوارض تداخل دارویی نشوید.

آیا می توان با تغییر سبک زندگی سندروم روده تحریک پذیر را کنترل کرد؟

در مرحله اول برای کنترل سندروم روده تحریک‌پذیر از شما درخواست می‎شود تا تغییری اساسی در سبک زندگی و رژیم غذایی خود ایجاد کنید. به این ترتیب با گذشت زمان با کاهش شدت علائم این بیماری مواجه خواهید شد:

برای درمان سندروم روده تحریک پذیر از چه داروهایی استفاده می شود؟

ممکن است پزشک برای درمان سندروم روده تحریک‌پذیر داروهای زیر را تجویز نماید:

پی‌نوشت: