اسهال باکتریال با اسهال ویروسی چه تفاوتی دارد؟

اسهال باکتریال زمانی اتفاق می‎افتد که عامل باکتریایی در دستگاه گوارش فرصتی برای رشد و گسترش پیدا می‌کند. این بیماری عموما با مصرف غذای آلوده ایجاد خواهد شد. این باکتری‎ها باعث ایجاد التهاب در روده و معده می‌شوند. در طی آن ممکن است بیمار با علائم دیگری مانند استفراغ و گرفتگی شدید شکم نیز مواجه شود. اسهال باکتریال به اندازه اسهال ویروسی شایع است.

تماس نزدیک با حیوانات و عدم رعایت بهداشت اگر دیگر عواملی هستند که می‌توانند زمینه‌ساز بروز این بیماری باشند. کودکان در مواجه با اسهال باکتریایی از مقاومت کمتری برخوردار هستند و اگر تحت مراقبت‎ قرار نگیرند، احتمال مرگ آنها وجود خواهد داشت. در این حالت بدن با دفع مدفوع آبکی،  به سرعت در حال از دست دادن آب است، بنابراین لازم است به نوشیدن مایعات توجه ویژه‌ایی شود.

در اسهال ویروسی نیز فرد با مدفوع آبکی و شل مواجه خواهد شد و به همین دلیل بدن در معرض کم آبی قرار می‌گیرد.  دراین حالت عامل ویروسی سبب بروز عفونت می‌شود. این بیماری از طریق مصرف غذا و آب آلوده تماس  و یا تماس با شخص آلوده  ایجاد می‌شود. اسهال ویروسی برای سالمندان، نوزادان و افرادی که سیستم ایمنی ضعیفی دارند، می‎تواند خطرناک  و حتی کشنده باشد. ویروس‎های مختلفی می‎توانند باعث بروز آن شوند. هر یک از آنها در فصلی خاص توانایی رشد و گسترش خواهند داشت. از رایج‎ترین این ویروس‌ها می‌توان به نورو ویروس و روتاویروس اشاره کرد. برای درمان اسهال ویروسی داروی ویژه‎ایی وجود ندارد. 

بهترین راه این است که از بروز آن جلوگیری شود. به همین دلیل توصیه می‎شود تا دست‌ها مکررا با آب  مواد ضدعفونی کننده شسته شوند. همچنین از خوردن آب و غذایی که از سلامت و بهداشت آنها مطمئن نیستید، به شدت اجتناب نمایید.

علائم اسهال ویروسی چیست؟

اسهال بیماری است که معمولا بیش از چند روز طول نخواهید کشید. این بیماری می‎تواند به صورت حاد و یا مزمن بروز کند. در اسهال حاد بیماری به مدت یک تا دو روز ادامه خواهد داشت و سپس علائم آن کاهش یافته و بیمار بهبود می‎یابد. در اسهال مزمن، بیمار به مدت زمان بیشتری با آن درگیر خواهد بود. در این حالت ممکن است بیماری حداقل 4 هفته به طول بیانجامد. در بیشتر موارد، وجود یک بیماری زمینه‌ایی، باعث بروز آن خواهد شد. با درمان مشکل اصلی، اسهال نیز از بین خواهد رفت. از جمله این بیماری‎ها می‎توان به سلیاک و کرون اشاره کرد.

علائم اسهال ویروسی به موارد زیر خلاصه می‎شود:

با توجه به نوع ویروس و علت بروز بیماری، اسهال ویروسی ممکن است طی یک تا سه روز پس از آلوده شدن ظاهر شود. شدت آن می‎تواند خفیف و یا شدید باشد. علائم معمولاً فقط یک یا دو روز طول می‌کشند، اما گاهی اوقات ممکن است تا 10 روز نیز ادامه یابند.

از آنجا که علائم مشابه هستند ، به راحتی می‌توان اسهال ویروسی را با اسهال ناشی از باکتری مانند کلستریدیوم دیفیسیل ، سالمونلا و E. coli یا انگل‌هایی مانند ژیاردیا اشتباه گرفت.

با علائم اسهال باکتریال آشنا شوید؟

علائم اسهال باکتریال به نوع باکتری  بستگی خواهد داشت. علائم ممکن است شامل موارد زیر باشند:

چنانچه مشکل خاصی وجود نداشته باشد، این علائم پس از گذشت پنج روز برطرف خواهند شد. البته در کودکان این مدت زمان دو روز در نظر گرفته شده است. چنانچه کودک شما بیشتر از سه ماه داشته و بعد از 12 ساعت شروع به استفراغ می‎‌کند، حتما به پزشک مراجعه نمایید.  اسهال در نوزادن  کمتر از سه ماه، آنها را با مشکلات جدی مواجه خواهد کرد.  

چرا به اسهال ویروسی مبتلا می شویم؟

استفاده از ظروف، حوله، ملحفه مشترک و آلوده، مصرف آب و غذاهای آلوده، عدم رعایت بهداشت، بی‎توجهی به دفع درست ترشحات بدن و ... از جمله عواملی هستند که منجر به سرایت این بیماری خواهند شد. ویروس‌های نورو ویروس و روتاویروس می‎توانند باعث بروز اسهال ویروسی شوند.

از نورو ویروس بیشتر بدانید.

این ویروس می‎تواند بزرگسالان و کودکان را به صورت یکسان تحت تاثیر قرار دهد. از آن به عنوان یکی از شایع‎ترین دلایل اسهال ویروسی می‎شود که معمولا از طریق غذای آلوده وارد بدن خواهد شد. این ویروس توانایی چسبیدن به سطوح را دارد  و به این ترتیب می‎تواند به سرعت افراد زیادی را درگیر خود نماید. این ویروس به مدت دو هفته در دستگاه گوارشی ( معده) باقی خواهد ماند. از آنجا که مهمترین راه انتقال آن از طریق غذا است، پیشنهاد می‎شود از خوردن غذا در مراکزی که از بهداشت آن مطمئن نیستید، خودداری نمایید.

همچنین این ویروس می‎تواند در مواد غذایی خام نیز وجود داشته باشد. در صورتیکه محصولات کشاورزی با آب آلوده، آبیاری شوند، میوه و سبزیجات خام نیز می‎توانند زمینه را  برای انتقال ویروس به بدن مهیا کنند. بنابراین به شستن و ضد عفونی کردن میوه و سبزیجات اهمیت دهید.

چنانچه به این ویروس مبتلا شده باشید، علائم پس از گذشت 12 تا 48 ساعت بروز خواهند کرد. در این صورت بیمار با تب و درد عضلانی مواجه خواهد شد. کودکان، سالمندان و افرادی که دارای سیستم ایمنی ضعیفی هستند، بیش از دیگران تحت تاثیر این ویروس قرار خواهند گرفت.

در این شرایط استراحت و مصرف غذای سبک و مقوی به عنوان درمان معرفی خواهند شد. بهتر است به سراغ نوشیدنی‌هایی که دارای قند هستند نروید، چرا که اسهال را تشدید خواهند کرد. از مصرف چای، قهوه و سایر نوشیدنی‎هایی که دارای کافئین نیز هستند، خودداری نمایید.

این ویروس قدرت سرایت بالایی دارد، بنابراین بهتر است به محض ابتلا به آن از حضور یافتن در جمع خودداری نمایید تا دوره بیماری طی شود. توصیه می‎شود در این دوران نیز ملاقاتی نداشته باشد.

روتا ویروس چیست و چگونه باعث اسهال ویروسی می شود؟

روتا ویروس از رایج‌ترین ویروس‌هایی است که منجر به اسهال ویروسی در کودکان می‎شود. کافی است کودکان به اسباب‎بازی و اشیاء آلوده دست بزنند و سپس دست خود را به دهان ببرند، به همین راحتی به عامل بیماری مبتلا خواهند شد. بزرگسالان نیز تحت تاثیر این ویروس قرار می‎گیرند، اما بدن آنها مقاومت بیشتری را از خود نشان خواهد داد. با این حال در صورت آلوده شدن، توانایی انتقال بیماری را دارند.

این ویروس بیشتر در فصل پاییز و زمستان کودکان را درگیر خواهد کرد. بیماری ممکن است با یک سرماخوردگی ساده شروع شود. در این حالت کودک با علائمی مانند گرفتگی  و آبریزش بینی مواجه خواهد شد، همچنین ممکن است شروع به سرفه کردن نماید. زمانی که ویروس فعالیت خود را در دستگاه گوارش آغاز می‌کند، اسهال و استفراغ شروع خواهد شد. در این حالت مدفوع آبکی کودکان بوی تند و زننده‎ایی دارد، این امر نشان‌دهنده فعالیت ویروس در بدن است. در این شرایط حتما به کودک نوشیدنی و آب دهید تا بدن با کمبود آن مواجه نشود. در غیر این صورت خطر مرگ وجود خواهد داشت.

می‎توان گفت اکثر کودکان تا سن 5 سالگی به این نوع از اسهال ویروسی مبتلا خواهند شد. خبر خوب این است که برای پیشگیری از آن واکسن وجود دارد. البته خوب است بدانید که برای این ویروس 10 گروه متفاوت در نظر گرفته شده است که نوع A منجر به اسهال و استفراغ کودکان خواهد شد. این ویروس از طریق مدفوع دفع می‎شود، بنابراین هنگام تعویض پوشک، به درستی آن را  در سطل زباله قرار دهید. عدم توجه به این موضوع، زمینه را برای گسترش بیشتر اسهال ویروسی فراهم خواهد کرد. به این موضوع تنها به یک مشکل فردی نگاه نکنید. دفع نادرست اینگونه از زباله‌ها افرادی زیادی را درگیر خواهد کرد.

روتا ویروس چگونه درمان می شود؟

علائم این ویروس یک تا سه روز پس از آلودگی، بروز خواهند کرد. برای درمان از داروهای آنتی بیوتیکی استفاده نخواهد شد. در مرحله اول سعی می‎شود از کم آبی بدن جلوگیری شود، در شرایط بسیار حاد ممکن است پزشک مایعات داخل وریدی را تجویز نماید.  

چرا به اسهال باکتریال مبتلا می شویم؟

باکتری‌های زیادی وجود دارند که سبب بروز اسهال باکتریال می‎شوند. از جمله آنها می‎توان به شیگلا، سالمونلا، کمپیلوباکتر،  E. coli و یرسینیا اشاره کرد.

شگیلا نوعی باکتری است که می‎تواند از طریق آب و غذای آلوده به فرد منتقل شود. این باکتری انواع مختلفی دارد. آنها زمینه را برای بروز اسهال‌های حاد خونی فراهم خواهد کرد. این باکتری‎ها  به سلول‌های پوششی روده بزرگ حمله کرده و باعث ایجاد زخم در این ناحیه خواهند شد. بروز این بیماری، در مناطق فقیر، پر ازدحام و گرمسیر که بهداشت در آنها رعایت نمی‎شود،  بیشتر است. بیمار باعلائمی مانند تب، مدفوع آبکی و خونی، درد در ناحیه شکم و رکتوم مواجه خواهد شد. اگر مشکل زمینه‌ایی خاصی وجود نداشته باشد، اسهال باکتریایی ناشی از آن در طی هفت روز درمان خواهد شد. کودکان و سالمندان مقاومت کمتری نسبت به آن دارند.

باکتری اشریشیا کولای و یا همان E. coli، از دیگر باکتری‌های است که می‎تواند سبب مسمومیت غذایی و اسهال باکتریال شود. گونه‎های مختلفی از آن وجود دارند  که اکثرا بی‎خطر بوده و در روده انسان زندگی می‌کنند. مهمترین عامل انتقال این باکتری به بدن، خوردن غذای آلوده و گوشت نیمه پخته است.

چگونه باکتری سالمونلا منجر به اسهال باکتریال می شود؟

سالمونلا از دیگر باکتری‎هایی است که در گوشت، محصولات لبنی و تخم مرغ یافت می‎شود. به همین دلیل توصیه می‎شود به طور کامل این مواد غذایی را بپزید و استفاده نمایید. همچنین هنگام کار با گوشت  خام، حتما دست، تخته برش و چاقو را با آب و مواد ضد عفونی‌کننده بشویید. آبهای آلوده با این باکتری، می‌توانند محصولات کشاورزی را نیز آلوده کنند. نوشیدن آب آلوده نیز، باعث ایجاد اسهال باکتریال خواهد شد.

کمپیلوباکتر می‎تواند از طریق غذاهای آلوده وارد بدن شده و باعث ایجاد اسهال باکتریال شود. این باکتری در مدفوع حیوانات خانگی نیز دیده می‌شود. اگر به هرعلتی غذا و مواد خوراکی با مدفوع این حیوانات در تماس باشد، بیماری سرایت خواهد کرد. از رایج‎ترین علائم این عفونت می‎توان به حالت تهوع، استفراغ، تب، درد معده و شکم و مدفوع آبکی که غالبا خون در آن دیده می‎شود، اشاره کرد.

اسهال ویروسی چگونه درمان می شود؟

در بیشتر مواقع هیچ درمان پزشکی خاصی برای اسهال ویروسی  وجود ندارد.  استفاده از آنتی بیوتیک‌ها منجر به از بین بردن  ویروس‎ها نخواهد شد. برای این منظور لازم است به رژیم غذایی و رعایت بهداشت اهمیت دهید. استراحت و تقویت سیستم ایمنی بدن بهترین راه برای پیشگیری و درمان اسهال ویروسی است.

اسهال باکتریال چگونه درمان می شود؟

اسهال باکتریال اغلب به خودی خود و بدون هیچ گونه درمان خاصی رفع خواهد شد. با این حال، استفراغ و اسهال شرایط را برای کم آبی بدن مهیا خواهند کرد. بنابراین حفظ آب بدن مهم است.  برای این موضوع لازم نیست به مرکز درمانی مراجعه کنید، می‎توانید در منزل رژیم غذایی مناسبی را برای خود مهیا نمایید.

 استفراغ و اسهال همچنین باعث از بین رفتن مواد معدنی ضروری بدن مانند سدیم ، پتاسیم و کلسیم می‎شود. با خوردن سوپ یا آبگوشت می‎توانید این کمبود را رفع نمایید. چنانچه  بدن با کم آبی شدید مواجه شود، لازم است به بیمارستان مراجعه نمایید.

چنانچه بیماری شدت زیادی داشته باشد، ممکن است پزشک از داروهای آنتی بیوتیک استفاده نماید.

به طور کلی، بیماران می‎توانند علائم اسهال باکتریال و ویروسی را در منزل کنترل نمایند. برای این منظور به نکات زیر توجه داشته باشید:  

چگونه از بروز اسهال باکتریال و اسهال ویروسی جلوگیری کنیم؟

باری پیشگیری از اسهال ویروسی و اسهال باکتریال به نکات زیر دقت کنید: